Sınırları cetvelle çizilen ülke diyerek Suriye’yi aşağılayan ucuz medya propagandasını loppadak yutan işportacıların dikkatine sunulur. Gerçi 1915 yılında Sykes-Picot Antlaşmasıyla cetvelle çizme girişimi olmuştur. Ama evdeki hesap çarşıya uymamıştır. Suriye halkı işgalci Fransa’ya 11 sene boyunca direnmiş ve savaşmıştır. Şöyle ki:
Osmanlı vilayeti olan Suriye 1920 yılında Fransa tarafından işgal edilmiş ve federal devletçiklere bölünmüştü. Fransızların ekonomiyi ele geçirmesinden sonra manda yönetimi kısa sürede askeri bir yönetime dönüştü ve üst düzey kadrolara Fransızlar atandı. 104 yıl sonra aynı filmi tekrar görüyoruz. Suriye tekrar işgal ediliyor. Bu kez devrede cihatçı terör örgütleri, Amerika ve İsrail var.
Fransız mandası sırasında Suriye’de Şam Devleti, Halep Devleti, Alevi Devleti, Büyük Lübnan Devleti, Cebel El Dürzi Devleti, İskenderun Sancağı gibi federal devletler kuruldu. İskenderun Sancağı 20 Ekim 1921 tarihli Ankara Antlaşması ile Türkiye’ye verildi. Ancak Türk Kurtuluş Savaşından esinlenen Suriyeli milliyetçiler Fransa’ya karşı beklenmedik bir direnişe geçtiler.
Suriyeli direnişçiler federasyonun iptalini, tam bağımsız tek bir Suriye Arap devletinin tanınmasını, milletin egemenliği ilkesine dayalı bir temel yasa hazırlamak üzere Suriye Milli Meclisini toplayan bir halk hükümetinin kurulmasını, işgalci güçlerin çekilmesi, milli bir ordunun kurulmasını, hatta Fransız Devriminin özgürlük, eşitlik ve kardeşlik ilkelerinin uygulanmasını istiyorlardı. Bu istekler tanıdık geldi mi ?
Bu istekler kabul edilmeyince direnişin lideri Sultan El Atraş, 21 Temmuz 1925 tarihinde Suriye halkını Fransızlara karşı ayaklanmaya çağırdı. Suriye – Fransa savaşı 11 sene sürdü. Direnişçiler, belki de devrimciler demek gerekir, işgalcileri sonunda bozguna uğratmayı başardılar. 1936 yılında Fransa ile Suriye arasında Bağımsızlık Antlaşması imzalandı. Bu Suriye’nin Lozan’ı gibiydi. Sürgünde olan El Atraş ve arkadaşları 18 Mayıs 1937’de Suriye’ye döndü. Cumhuriyet ve laik bir yönetime geçildi.
II. Dünya Savaşı sırasında Suriye bu kez de Nazi yanlısı Vichy Fransasının işgaline uğradı. Fransız birlikleri, Mayıs 1945’te Suriye parlamentosunu işgal etti. Ancak, Nazi Almanyası yıkıldıktan sonra Fransa Nisan 1946’da Suriye’deki birliklerini geri çekti ve Suriye 17 Nisan 1946’da tekrar bağımsız oldu. 1946 ve 1956 yılları arasında ülkede çok partili yönetime geçildi, seçimler yapıldı, 20 farklı kabine kuruldu ve dört ayrı anayasa taslağı hazırlandı. 13 Kasım 1970’de Savunma Bakanı Hafız Esat, kansız bir askeri darbe ile iktidarı ele geçirdi. Suriye’deki Esat yönetimi kuşkusuz sütten çıkmış ak kaşık değildi. Ama Suriye Ortadoğudaki son laik ve sosyalist devletti.
Erdağ Duru 