Erdağ Duru

Lahey Uluslararası Adalet Divanı’ndaki 17 yargıçtan oluşan heyet, 26.1.2024 günü İsrail ve onun baş savunucuları ABD ve Almanya için önemli bir hukuki yenilgi teşkil eden bir dizi karar yayınladı.

Mahkeme İsrail’e karşı soykırım davasına devam etmek için bir temelin bulunduğunu ve Güney Afrika’nın soykırım iddiasının sağlam bir temele sahip olduğuna karar verdi. UAD baş yargıcı Joan Donoghue, İsrail’e karşı geçici tedbirlerin gerekli olduğunu, çünkü “mahkeme nihai kararını vermeden önce Gazze Şeridi’ndeki felaket niteliğindeki insani durumun daha da kötüleşme riskiyle karşı karşıya olduğunu” söyledi. Zira İsrail’e karşı açılan davanın tamamlanması uzun yıllar alacak.

Mahkeme İsrail’e Gazze’ye yönelik askeri saldırılarını derhal durdurması veya ablukayı kaldırması yönünde açık bir talimat vermedi. Bunun yerine İsrail’e “Soykırım Sözleşmesi’nin II. Maddesi kapsamındaki tüm eylemlerin işlenmesini önlemek için talimat verdi. ABD ve İsrail buna dayanarak mahkemenin 26 Ocakta verdiği kararda soykırıma ilişkin bir tespitte bulunmadığı iddia etti.

Ancak, Mahkemenin kararının bu şekilde yanlış tanımlanması, mahkemenin Soykırım Sözleşmesi kapsamında İsrail’e yaptığı uyarı ve talimatları çarpıtmaya yönelik bir çabadır.

Zira UAD yargıçları, Soykırım Sözleşmesi kapsamında 15’e 2’lik bir kararla Gazze’de Filistinliler olarak tanımladığı “grup”a karşı İsrail’in aşağıdaki eylemleri durdurması ve engellemesi için emir verdi:

(a) Grubun üyelerini öldürmek;

(b) Grup üyelerine ciddi bedensel veya zihinsel zarar vermek;

(c) Grubun tamamen veya kısmen fiziksel olarak yok edilmesine yol açacağı hesaplanarak yaşam koşullarını kasıtlı olarak bozmak; ve

(d) Grup içinde doğumları engellemeye yönelik tedbirleri uygulamak.

Yani Mahkeme kelimenin tam anlamıyla İsrail’e Filistinlileri katletmeyi derhal durdurma emrini vermiş oldu ve

1) Soykırım Sözleşmesi kapsamında “Gazze Şeridi’ndeki Filistinlilerin soykırım eylemlerinden ve ilgili yasaklanmış eylemlerden korunma hakkını” onayladı.

2) “Gazze Şeridi’ndeki felaket niteliğindeki insani durumun, Mahkeme nihai kararını vermeden önce daha da kötüleşme riskiyle karşı karşıya olduğunu” saptadı.

3) “İsrail’in, Gazze Şeridi’nde Filistinlilerin karşılaştığı olumsuz yaşam koşullarına çözüm bulmak için acilen ihtiyaç duyulan temel hizmetlerin ve insani yardımın sağlanmasını sağlayacak acil ve etkili önlemler alması gerekiyor” dedi.

4) Ayrıca İsrail’e, soykırıma teşviki durdurması ve cezalandırması, Soykırım Sözleşmesi’nin kendi ordusu veya personeli tarafından ihlal edildiğine dair her türlü delili saklaması ve mahkemenin emirlerine uyulduğuna ilişkin bir raporu bir ay içinde sunması emrini verdi.